Circulair ontwerpen, waar moet je aan denken?

Green inspiring architecture

Green inspired architects are developing amazing residential, commercial and cultural facilities which are zero-carbon, energy and water efficient. This is the new future.

Het schiet nog niet zo op met circulaire ontwerpen en bouwsels. We hebben in Nederland natuurlijk nog niet zoveel ervaring met het hergebruiken van materialen en nog een andere vraag komt op: hoe kom ik aan bouwmaterialen die ik in mijn ontwerp zou kunnen gebruiken?

Want soms moet je je ontwerp zelfs afstemmen op de materialen die je voorhanden hebt. Dus als je circulair wilt ontwerpen, waar moet je dan allemaal aan denken?

Circulair ontwerpen

In een circulaire economie krijgt materiaal een tweede en derde leven: ‘Wat duurzaam bouwen wordt genoemd is nu nog te vaak een dun vernislaagje. Echt circulair ontwerpen zijn zeldzaam.

Echt circulair ontwerpen betekent dat je een hele keten van ontwerpbeslissingen meeneemt:

  • natuurlijke energie (de zon)
  • ligging tov de zon etc
  • materiaalhergebruik
  • lokaal beschikbare water/energiebronnen
  • het programmeren van het gebouw

Alles moet als een 3D puzzel in. Dus je begint bij de materialen die er al zijn. Met het materiaal dat er is, ga je ontwerpen.

Weerstand

De klassieke schoonheidsdefinities hebben circulair ontwerpen lang dwars gezeten. Hergebruik van materiaal wordt geassocieerd met lompheid, veel bruine en beige materialen. Dat is een misverstand. Wil je een wit interieur? Dat kan prima maar daarvoor moet je wat langer zoeken.

Architectural example of circular building: villa welperloo

Villa Welpeloo was designed by SuperUse Studios. Reused materials account for 60 percent of the structure

Zo is een villa in Enschede voor 60% gebouwd uit afval. De gevel is bekleed met afvalhout van kabelhaspels. Allemaal materiaal dat is gevonden bij sloperijen en andere eindplekken. Grondstoffen die eigenlijk waren bestemd voor de verbrandingsovens.

Herbestemmen

Sinds de crisis van 2008 is herbestemmen ineens hip. De arcjotectcair van onze leefomgeving is verantwoordelijk voor 30% van de CO2 footprint en het ‘verspilt’ natuurlijk ook kostbare grondstoffen die steeds zeldzamer worden.

Als je als ontwerper/architect anders gaat werken, kun je een flink verschil maken!

Het verschil tussen de Circulaire en de Blauwe Economie

In plaats van circulair wordt ook de term blauwe economie of ‘blue economy’ gebruikt. Circulair suggereert dat alles in een nette circel ronddraait. In werkelijkheid is het proces natuurlijk veel complexer. De Blauwe Economie is een andere manier van economisch denken. Er wordt in de basisbehoeften voorzien met wat lokaal voorhanden is. Het is gebaseerd op hoe de natuur werkt en gaat uit van samenwerking in plaats van concurrentie.

Herbruikbaarheid vaststellen

Om vast te kunnen stellen of een materiaal in aanmerking komt voor hergebruik, heb je kennis van materialen nodig. De onderzoeksmethode en de mate waarin onderzoek dient te worden uitgevoerd, zijn daarbij onder meer afhankelijk van de aard van de toepassing. De beoordeling van een stalen ligger is een andere dan het vaststellen of een houten pui hergebruikt kan worden. Er komt nog een vraag op:

Hoe zit het met garantie?

Wanneer een keurmerk ontbreekt, is een screening van het materiaal op mogelijke imperfecties, voorafgaand aan de levering, des te relevanter. Zorg ervoor dat je dit proces zorgvuldig documenteert, zodat onder meer het bevoegd gezag kan worden geïnformeerd. Verder dien je ook goed in te schatten of en hoe de prestatie van het bouwmateriaal – eventueel in combinatie met andere bouwmaterialen – kan worden verbeterd op zo’n manier dat wordt voldaan aan de huidige prestatie-eisen en -wensen.

Dit alles vraagt van architecten en ingenieurs om onderzoekend te ontwerpen. Wanneer je de beschikking hebt over een goed medium met beschikbare tweedehandsmaterialen, biedt dat een enorm perspectief. Er zijn dus allerlei uitdagingen – bijvoorbeeld het maken van afspraken over verantwoordelijkheden – maar met een beetje lef bij de opdrachtgevers én alle projectteampartners kunnen we dat gemakkelijk aan.

‘Marktplaatsen” voor gebruikte bouwmaterialen

Het is nog niet altijd makkelijk om gebruikte materialen te vinden. De Oogstkaart.nl (initiatief van Superuse) is een database met gebruikte bouwmaterialen. Ken je meer databases, meld ze dan aan tanja@betterworldsolutions.eu.

Link naar 3 casussen (de Architect)

Contact

BetterWorldSolutions
E. tanja@BetterWorldSolutions.eu
T. +31 (0)6 16342889